Artefakty w urządzeniach wysokoenergetycznych

Artefakty w urządzeniach wysokoenergetycznych

Artefaktami nazywamy sygnały rejestrowane przez elektrody umieszczone w jamach serca, jednak nie pochodzące z serca. Źródłem artefaktów mogą być zewnętrzne pola elektromagnetyczne a także sygnały rejestrowane przez uszkodzoną elektrodę (elektrody) z okolicznych tkanek (w szczególności mięśni), położonych w sąsiedztwie uszkodzenia. Wspólną cechą charakterystyczną artefaktów w obrazie IEGM jest ich niezależność od sygnałów sercowych oraz nienaturalnie krótkie cykle (duża częstotliwość sygnałów)

Rycina 1: Zapis z ICDVR starszego typu (Photon μ). Fragment IEGM zarejestrowany w czasie używania przez pacjenta spawarki. Czerwona strzałka pokazuje początek interferencji elektromagnetycznych – sygnałów o dużej częstotliwości i stałej amplitudzie. Niebieska strzałka pokazuje początek reakcji urządzenia na stwierdzenie artefaktów (szumów na elektrodzie komorowej) – zmianę trybu stymulacji (w tym wypadku „000” czyli zahamowanie stymulacji – symbol w niebieskim kółku). Dodatkową nieprawidłowością widoczną w tym zapisie jest oversensing załamków T pobudzeń wystymulowanych (oznaczony zielonymi kółkami w pierwszym pobudzeniu, ale widoczny we wszystkich kolejnych pobudzeniach). 

Rycina 2. Zapis z ICDDR (Fortify Assura DR). W tym dniu pacjentka miała wykonywany w trybie pilnym zabieg ortopedyczny z powodu złamania szyjki kości udowej. W czasie zabiegu w obu kanałach (przedsionkowym i komorowym) zarejestrowały się charakterystyczne sygnały o równej amplitudzie maksymalnej. Chociaż cykle pomiędzy sygnałami są zmienne, w większości są one niefizjologicznie krótkie (minimalny cykl zliczony to 129 ms, ale widoczne są też krótsze). Obraz wskazuje na artefakty interferencji elektromagnetycznych, powstałe w wyniku używania elektrokoagulacji bez uprzedniego wyłączenia detekcji tachyarytmii w urządzeniu. Czerwonym kółkiem zaznaczono detekcję migotania komór, niebieskim – moment dostarczenia terapii wysokoenergetycznej. 

Rycina 3. Zapis z ICDDR starszego typu (Atlas II), zarejestrowany w czasie zagniatania przez pacjentkę ciasta. W trakcie wykonywania tej czynności pacjentka trzykrotnie doznała interwencji z ICD. Zapis z przedsionka (górny kanał) pokazuje miarowe sygnały rytmu zatokowego z pojedynczymi sygnałami dodatkowymi (ekstrasystolia przedsionkowa). Na zapisie z komory (dolny kanał) okresowo widoczne są nieregularne sygnały dodatkowe (zliczane strefie migotania komór, strzałki niebieskie), wskazujące na rejestrację potencjałów mięśniowych uszkodzoną elektrodą komorową. Można jednak prześledzić regularne sygnały rytmu komór (czerwone strzałki), w stałym odstępie za przedsionkowymi sygnałami rytmu zatokowego.

Rycina 4. Zapis z ICDVR nowszego typu (Fortify Assura VR), wyposażonego w możliwość  rejestracji sygnału z dalekiego pola (kanał dyskryminatorów). Na nim jest widoczny rytm serca pacjenta – dwa pobudzenia wystymulowane (pierwsze i piąte), pozostałe pobudzenia własne. Drugie i trzecie są najprawdopodobniej zatokowe, o morfologii w 100% zgodnej z morfologią wzorca, czwarte – ekstrasystolią komorową, z morfologią w 73% podobnej do wzorca (liczby w górnej części kanału markerów, zaznaczone zielonymi kółkami). Podobnie w prawej części zapisu przedostatnie pobudzenie jest zatokowe, ostatnie – przedwczesne komorowe. W tym samym czasie zapis z elektrody komorowej (kanał V Sense Amp) pokazuje liczne dodatkowe sygnały (czerwone strzałki), zliczane przez urządzenie w strefie VF (niebieska strzałka). Rozbieżność pomiędzy zapisem z elektrody a zapisem sygnałów z dalekiego pola jest bardzo charakterystyczna dla uszkodzenia elektrody. Poprzez porównanie sygnałów z elektrody z sygnałami dalekiego pola urządzenia rozpoznają ten problem (opis epizodu po lewej stronie) i wstrzymują terapie. 

Rycina 5. IEGM z CRT-D (Unify Asesura). W tym zapisie artefakty zarejestrowały się w kanale przedsionkowym – liczne, nieregularne, „gęste” sygnały, sugerujące uszkodzenie elektrody przedsionkowej. Pomiędzy artefaktami łatwo wyodrębnić prawidłowe sygnały rytmu zatokowego (czerwone strzałki, na kanale markerów niebieskie kółka). Nadmiar sygnałów przedsionkowych prowadzi do rozpoznania arytmii przedsionkowej i do przełączenia trybów (symbol AMS).